Pierwsze stwierdzenie kozy (Cobitis taenia) i kozy złotawej (Sabanejewia baltica) oraz ponowne stwierdzenie różanki (Rhodeus amarus) w Dunajcu — porównanie z historycznymi danymi ichtiologicznymi
DOI:
https://doi.org/10.55225/sti.755Słowa kluczowe:
ichtiofauna, elektropołów, dane historyczne, zasięg geograficzny, hydromorfologia, gatunki chronioneAbstrakt
Cel: Celem pracy było udokumentowanie występowania w Dunajcu w 2022 roku kozy (Cobitis taenia), kozy złotawej (Sabanejewia baltica) i różanki (Rhodeus amarus) oraz weryfikacja ich wcześniejszego statusu w oparciu o dostępne dane ichtiologiczne.
Materiał i metody: W lipcu 2022 roku przeprowadzono elektropołowy na trzech reprezentatywnych stanowiskach dolnego Dunajca w pobliżu Tarnowa. Łącznie złowiono 612 ryb. Wyniki porównano z historycznymi publikacjami dotyczącymi Dunajca i jego dopływów z lat 1880–2006.
Wyniki: W badanym materiale stwierdzono 18 gatunków ryb, w tym kozę, kozę złotawą i różankę. Analiza danych historycznych obejmujących 27 745 ryb z Dunajca oraz 33 757 ryb z jego dopływów nie wykazała wcześniejszego wiarygodnego stwierdzenia kozy ani kozy złotawej w Dunajcu. W przypadku różanki potwierdzono historyczne występowanie w dorzeczu, natomiast obserwacja z 2022 roku stanowi ponowne stwierdzenie gatunku w Dunajcu po wieloletniej przerwie.
Wnioski: Wyniki aktualizują wiedzę o regionalnym zasięgu badanych gatunków. Przyczyna ich pojawienia się w dolnym Dunajcu nie może zostać jednoznacznie określona na podstawie przeprowadzonych badań i wymaga dalszego monitoringu.
Statystyka pobrań
Bibliografia
Brylińska M, redaktor. Ryby słodkowodne Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2000. Google Scholar
Boroń A, Kotusz J, Przybylski M. Koza, koza złotawa, piskorz, śliz. Olsztyn: Wydawnictwo Instytutu Rybactwa Śródlądowego; 2002. Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 roku w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Dziennik Ustaw RP. 2016.2183. Google Scholar
Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. 1992;L206:7. Google Scholar
Witkowski A, Błachuta J, Kotusz J, Heese T. Czerwona lista słodkowodnej ichtiofauny Polski. Chrońmy Przyrodę Ojczystą. 1999; 55(4): 5–19. Google Scholar
Witkowski A, Kotusz J, Przybylski M. Stopień zagrożenia słodkowodnej ichtiofauny Polski: Czerwona lista minogów i ryb – stan 2009. Chrońmy Przyrodę Ojczystą. 2009; 65(1): 33–52. Google Scholar
Klich M, Klich S. Sensitive species in a bad habitat – species richness of ichthyofauna in the strongly anthropogenically transformed Uszwica River (southern Poland). Science, Technology and Innovation. 2020;9(2):47–56. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.5723. Google Scholar
Mazurkiewicz J. Koza Cobitis taenia (1149). W: Makomaska-Juchiewicz M, Baran P, redakcja. Monitoring gatunków zwierząt. Przewodnik metodyczny. Cz. 3. Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska; 2012. s. 210–222. Google Scholar
Przybylski M. Koza złotawa Sabanejewia aurata (1146). W: Makomaska-Juchiewicz M, Baran P, redakcja. Monitoring gatunków zwierząt. Przewodnik metodyczny. Cz. 3. Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska; 2012. s. 223–235. Google Scholar
Rembiszewski JM, Rolik M. Katalog Fauny Polski. Cz. 38: Krągłouste i ryby – Cyclostomata et Pisces. Z. 24. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe; 1975. Google Scholar
Przybylski M. Różanka Rhodeus amarus (5339). W: Makomaska-Juchiewicz M, Baran P, redakcja. Monitoring gatunków zwierząt. Przewodnik metodyczny. Cz 3. Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska; 2012. s. 276–291. Google Scholar
Nowicki M. Ryby i wody Galicyi pod względem rybactwa krajowego. Kraków: Wydawca W. Kornecki; 1880. s. 105. Google Scholar
Jelonek M, Klich M, Żurek R. Ichtiofauna Dunajca od zapory zbiornika w Czchowie do ujścia do Wisły. Supplementa ad Acta Hydrobiologica. 2003;6:115–124. Google Scholar
Augustyn L. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej; 2006. Google Scholar
Dumnicka E, Jelonek M, Klich M, Kwadrans J, Wojtal A, Żurek R [redaktor]. Ichtiofauna i status ekologiczny wód Wisły, Raby, Dunajca i Wisłoki. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN/Zakład Biologii Ekologicznej PAN; 2004. Google Scholar
Punzet J. Przepływy charakterystyczne. W: Dynowska I, Maciejewski M, redakcja. Dorzecze górnej Wisły. T. 1. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe; 1991. s. 167–215. Google Scholar
Łajczak A. Hydrologia górnego Dunajca. Materiały konferencji „Dunajec wczoraj, dziś, jutro”; 15 czerwca 1989; Niedzica, Polska. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego; 1989. s. 3–27. Google Scholar
Pasternak K, Skóra S. Środowiska wodne i stan ichtiofauny w rejonie Pienin. Studia Naturae. 1982;B-30:367–378. Google Scholar
Bieniarz K, Epler P. Ichthyofauna of certain rivers in Southern Poland. Acta Hydrobiologica. 1972;14:419–444. Google Scholar
Starmach J. Fish zones of the River Dunajec upper catchment basin. Acta Hydrobiologica. 1983–1984;25/26:415–427. Google Scholar
Starmach J. Ichthyofauna of the River Dunajec in the region of the Czorsztyn-Niedzica and Sromowce Wyżne dam reservoir (southern Poland). Acta Hydrobiologica. 1998;40:199–205. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna Dunajca na Podhalu. Część 1: Wpływ nowopowstałego zbiornika zaporowego Czorsztyn-Niedzica. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 19–22. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna Dunajca w Pieninach. Część 1. Wpływ nowopowstałych zbiorników wodnych. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 35–40. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna Dunajca w przełomie przez Beskidy. Część 1. Ichtiofauna Dunajca. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 45–48. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna Kotliny Sądeckiej. Część 1. Ichtiofauna Dunajca. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 55–60. Google Scholar
Rolik H. Cobitis aurata (Filippi, 1865) – koza złotawa, nowy gatunek w zlewisku Morza Bałtyckiego. Fragmenta Faunistica. 1960;8:411–420. Google Scholar
Skóra S, Włodek JM, Augustyn L, Nawrocki J. Ichtiofauna dorzecza Białej Dunajcowej. Roczniki Naukowe PZW. 1994;7:19–37. Google Scholar
Jelonek M, Klich M, Żurek R. Ichtiofauna Białej Tarnowskiej. Supplementa ad Acta Hydrobiologica. 2003;6:19–28. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna Czarnego Dunajca. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 11–14. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna Białego Dunajca. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 15–18. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna Kotliny Sądeckiej. Część 2. Ichtiofauna dopływów Dunajca. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 61–66. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna Kotliny Sądeckiej. Część 3. Zmiany strukturalne w okresie ostatnich 40 lat. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 67–70. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna Dunajca w przełomie przez Beskidy. Część 2. Ichtiofauna dopływów Dunajca. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 49–54. Google Scholar
Augustyn L, Epler P. Ichtiofauna dorzecza Kamienicy Nawojowskiej. W: Augustyn L, redaktor. Ichtiofauna dorzecza Dunajca na początku XXI wieku. Nowy Sącz: Wydawnictwo PWSZ; 2006. s. 71–76 Google Scholar
Niezabitowski E. Materyały do fauny kręgowców Galicyi. Zwierzęta krajowe okolic Rytra. Sprawozdanie Komisyi Fizyograficznej. 1903;37:13–14. Google Scholar
Niezabitowski E. Dolny Poprad, jego ryby i ich połów. Okólnik Rybacki. 1903;62:19–24. Google Scholar
Starmach K. Rybacka i biologiczna charakterystyka rzek. Polskie Archiwum Hydrobiologii. 1956;3:307–332. Google Scholar
Włodek JM, Skóra S. Struktura gatunkowa ichtiofauny Dunajca w latach 1988–1992 i jej porównanie ze stanem sprzed 25 lat. Materiały Konferencji PZW „Stan aktualny i perspektywy ichtiofauny dorzecza Dunajca”; 20–21 października 1992; Łopuszna, Polska. Nowy Sącz: Zarząd Okręgu PZW Nowy Sącz; 1992. s. 27–50. Google Scholar
Włodek JM, Skóra S. Badania ichtiofaunistyczne w rzece i dorzeczu Wisłoki w latach 1994–1995. Roczniki Naukowe PZW. 1999;12:29–60. Google Scholar
Bonk M, Mikołajczyk T. Koza bałtycka Sabanejewia baltica w dorzeczu Wisłoki i w Wisłoku (południowa Polska). Chrońmy Przyrodę Ojczystą. 2019;75(1):30–36. Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Mariusz Klich
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
