The  Psychological portrait of an aging person—experiencing loss in late adulthood

Alena Stefańska

doi:10.55225/hppa.688

Authors

Alena Stefańska University of Applied Sciences in Tarnow, Faculty of Medicine and Health Sciences, Department of Medicine, Tarnow, Poland

DOI:

https://doi.org/10.55225/hppa.688

Keywords:

mental health, grief, development, aging, personality

Abstract

Contemporary literature shows a growing interest in the topics of aging, old age or late adulthood. According to the WHO, late adulthood begins at the age of 60. We are not all equal in the face of passing time. Adapting to aging involves, among other things, the ability to cope with feelings of loss, which are a dominant part of the portrait of an aging person. The literature on the subject mentions experiences such as the loss of health, physical fitness, physical and sexual attractiveness. Changes at this stage of life also include aspects such as social and economic status, which is associated with entering retirement. The development of public awareness of health, hygiene, nutrition as well as medical advances and technological progress have led to an increase in average life expectancy. However, in order for the ‘autumn of life’ to be cheerful, it is important to be in good physical condition, have a positive mental attitude, accept aging and find elements in it, that will allow to enjoy this stage of life. The article describes the most important biological, psychological and social changes which aging people have to face. It also indicates how older people can adapt to these challenges and at the same time maintain a sense of meaning.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Finogenow M. Rozwój w okresie późnej dorosłości – szanse i zagrożenia. Acta Univ Lodz. Folia Oecon. 2013;297:93-104. Google Scholar

Bidzan L, Łapin J, Sołtys K, Turczyński J. Geriatryczna Skala Depresji (Geriatric Depression Scale) jako pomocnicze narzędzie diagnostyczne u pacjentów powyżej 55 roku życia. Psychiatr Pol. 2002;36(6):187-192. Google Scholar

Niewiedział D, Steciąg M. Stara kobieta – wizerunki językowe i psychologiczne (Rekonesans badawczy). Rocznik Lubuski. 2016;42(1):367-381. Google Scholar

Przewłocka-Alves A. Psychologia starości w ujęciu psychoanalitycznym i perspektywy psychoterapeutyczne. Theol Wratislav. 2015;10:27-36. Google Scholar

Steuden S. Psychologia starzenia się. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2012:93-100. Google Scholar

Olszewski H. Dysadaptacja w starości jako forma słabości umysłu. W: Kielar-Turska M, editor. Siła umysłu w starości: starość: jak ją widzi psychologia. Kraków: Akademia Ignatianum; 2019:233-250. Google Scholar

Dudek D. Zagadnienia związane z psychiką osób w wieku podeszłym: psychopatologia. W: Cybulski M, Waszkiewicz N, editors. Psychogeriatria. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2022. Google Scholar

Zych A. Psychoanalityczna koncepcja człowieka starego. Eduk Anal Transakcyjna. 2017;6:157-173. Google Scholar

De Masi F. Kres istnienia: psychoanalityczne rozważania o przemijalności. Warszawa: Oficyna Ingenium; 2020;103-135. Google Scholar

Oleś P. Psychologia człowieka dorosłego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2012. Google Scholar

Szczuka J, Steuden S. Postrzeganie czasu i poczucie dobrostanu w adaptacji do starości. Psychol Rozw. 2020;25(3):65-76. doi: 10.4467/20843879PR.20.019.13156. Google Scholar

Januszewska I, Januszewski J, Gałkowska-Bachanek M. Upływ czasu a ocena życia i postawa wobec starości. W: Brudek P, Steuden S, Januszewska I, Gamrowska A, editors. Oblicza starości we współczesnym świecie. T. 1: Perspektywa psychologiczno-medyczna. Lublin: Wydawnictwo KUL; 2015;1:73–88. Google Scholar

Straś-Romanowska M. Późna dorosłość: wiek starzenia się. W: Harwas-Napierała B, Trempała J, editors. Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2006. Google Scholar

Sikorska I. Ja cielesne w biegu życia. W: Kubacka-Jasiecka D, Kuleta M, editors. W kręgu psychologicznej problematyki tożsamości. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego; 2008;45-60. Google Scholar

Suwiński E. Współczesny wymiar starzenia się i starości. 21st Century Pedagogy. 2018;2(2):49-66. doi: 10.2478/ped21-2018-0015. Google Scholar

Król J, Boniecka K, Rzepa T. Perspektywa czasowa w okresie późnej dorosłości i jej znaczenie dla satysfakcji z życia uczestniczek Uniwersytetu Trzeciego Wieku – doniesienia wstępne. Pol Forum Psychol. 2016;21(4):589-601. doi: 10.14656/PFP20160406. Google Scholar

Bień B, Derejczyk J. Zdrowie i opieka zdrowotna osób starszych. W: Szatur-jaworska B, Rysz-Kowalczyk B, Imiołczyk B, editors. Sytuacja osób starszych w Polsce – wyzwania i rekomendacje: Raport Komisji Ekspertów ds. Osób Starszych na podsumowanie VII kadencji RPO. Warszawa: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. 2020. doi: 10.5604/01.3001.0053.598. Google Scholar

Escourrou E, Laurent S, Leroux J, Oustric S, Gardette V. The shift from old age to very old age: An analysis of the perception of aging among older people. BMC Prim Care. 2022;23:3. doi: 10.1186/s12875-021-01616-4. Google Scholar

Straś-Romanowska M. Późna dorosłość. W: Trempała J, editor. Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2011:326-351. Google Scholar

Brzezińska A, Janiszewska-Rain J. W poszukiwaniu złotego środka: rozmowy o rozwoju człowieka. Kraków: Znak; 2005. Google Scholar

Kowalewska A, Jaczewski A, Komosińska K, Problemy wieku starczego. W: Fabiś A, editors. Seniorzy w rodzinie, instytucji i społeczeństwie. Sosnowiec: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu; 2005:19-20. Google Scholar

Dyrda J. Integralność czy rozpacz: wymiary starości w koncepcji E.H. Eriksona. W: Buliński L, editor. Realność złego starzenia się: poza polityczną i społeczną powinnością. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek; 2015. Google Scholar

Sobków A. Wpływ starzenia się na podejmowanie decyzji. Decyzje. 2011;15:23-42. Google Scholar

Molęda A. Mózg seniora – wpływ doświadczenia życiowego na funkcje poznawcze [= Senior brain – the influence of life experience on cognitive functions]. Med Pr. 2024;75(3):279-285. doi: 10.13075/mp.5893.01518. Google Scholar

Byczewska-Konieczny K. Jak starzeje się umysł: o funkcjonowaniu poznawczym osób starszych i jego zróżnicowaniu indywidualnym. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017. Google Scholar

Dudek D, Cyranka K. Depresja. W: Gąsowski J, Piotrowicz K, editors. Geriatria: wybrane zagadnienia. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2020:221-235. Google Scholar

Jodzio K. Diagnostyka neuropsychologiczna w praktyce klinicznej. Warszawa: Difin; 2011. Google Scholar

Wolińska JM. Wybrane aspekty funkcjonowania pensjonariuszy Domu Pomocy Społecznej w wieku późnej dorosłości. Ann UMCS XXII Sect J. 2009;22:69-78. Google Scholar

Jaczewski A. Biologiczne i medyczne podstawy rozwoju. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”; 2005. Google Scholar

Łój G. Osobowościowe korelaty poczucia bezpieczeństwa u osób starszych. Prace Nauk WSP w Częstochowie. Seria: Psychologia. 1998;7:57-75. Google Scholar

Kaleta K, Jaśkiewicz A. Szanse rozwoju w okresie późnej dorosłości. Rozdział 4: Miłość i bliskie związki w okresie późnej dorosłości. Poznań: Wyd. Fundacji Humaniora; 2007;1-17. Google Scholar

Gulin W. Wybrane społeczne uwarunkowania starzenia się i starości w Polsce. Gerontol Pol. 2019;27:300-306. Google Scholar

Bonk E, Retowski S. Emerytura – ulga czy udręka? Postrzeganie emerytury na przykładzie słuchaczy Uniwersytetów Trzeciego Wieku. Gerontol Pol. 2013;21(1):25-31. Google Scholar

Ziębińska B. Pomoc społeczna w starzejącym się społeczeństwie. ZNKUL. 2022;65(4):39-61. doi: 10.31743/znkul.14453. Google Scholar

Kowalewska A, Jaczewski A, Komosińska K. Problemy wieku starczego. W: Fabiś A, editor. Seniorzy w rodzinie, instytucji i społeczeństwie. Sosnowiec: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu; 2005:19-20. Google Scholar

Derbis R. Wiek a inne wyznaczniki poczucia jakości życia. W: Rogala S, editor. Wybrane problemy procesu starzenia się człowieka: materiały z konferencji naukowej “Psychologiczno-społeczne uwarunkowania procesu starzenia się człowieka”. Opole: Wydawnictwa Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji; Wydawnictwo Instytut Śląski; 2007:6-14. Google Scholar

Evans C. Exploring the relationship between cognitive style and teaching. Educ Psychol. 2004;24(4):509-531. Google Scholar

Kielar-Turska M. Rozwój człowieka w pełnym cyklu życia. W: Strelau J, editor. Psychologia: podręcznik akademicki. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne; 2004:324-329. Google Scholar

Erikson E. Tożsamość a cykl życia. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka; 2004. Google Scholar

Dyakin V, Dyakina-Fagnano N, Mcintire L, Uversky V. Fundamental clock of biological aging: Convergence of molecular, neurodegenerative, cognitive and psychiatric pathways: Non-equilibrium thermodynamics meet psychology. Int J Mol Sci. 2021;23(1):285. doi: 10.3390/ijms23010285. Google Scholar

Kübler-Ross E. Rozmowy o śmierci i umieraniu. Poznań: Media Rodzina; 2021. Google Scholar

Harwas-Napierała B, Trempała J. Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2001. Google Scholar

Hill RD. Pozytywne starzenie się. Warszawa: Wydawnictwo Laurum; 2009:42-52, 89-99. Google Scholar