Identyfikacja ograniczeń logistycznych i łańcucha dostaw w krajach śródlądowych na przykładzie Uzbekistanu (2016–2023)

Abstrakt

Rozwijające się kraje śródlądowe zmagają się z utrzymującymi się wyzwaniami logistycznymi i w łańcuchach dostaw wynikającymi z braku dostępu do portów morskich oraz zależności od tranzytu przez państwa sąsiednie. Ograniczenia te prowadzą do wysokich kosztów transportu, długiego czasu tranzytu oraz złożonych procedur regulacyjnych, co utrudnia integrację z regionalnymi i globalnymi łańcuchami wartości. Celem artykułu jest ocena, czy okres reform w Uzbekistanie po 2016 roku zbiega się z mierzalnymi zmianami w zakresie efektywności logistyki i otwartości handlu, a także porównanie tych zmian z wybranymi gospodarkami śródlądowymi w Azji Środkowej. Artykuł przedstawia główne bariery geograficzne, infrastrukturalne i instytucjonalne opisane w literaturze oraz omawia wskazywane w niej kierunki działań, takie jak integracja regionalna, rozwój transportu multimodalnego, cyfryzacja procedur celnych i reformy instytucjonalne. Studium przypadku Uzbekistanu pokazuje, jak reforma logistyczna po 2016 roku wpłynęła na poprawę warunków handlowych. W analizie zastosowano opisowe podejście oparte na wskaźnikach Banku Światowego, obejmujące Zmienny Indeks Efektywności Logistycznej (LPI) oraz wskaźnik otwartości handlowej (eksport oraz import jako % PKB). Porównano zmiany w czasie oraz na tle innych państw Azji Centralnej pozbawionych dostępu do morza. Wyniki wskazują na wyraźną poprawę LPI i trwały wzrost otwartości handlowej Uzbekistanu po reformach, bardziej stabilny niż w krajach sąsiednich. Jednocześnie otwartość handlowa zwiększyła się, wskazując na porównywalne pozytywne tendencje w integracji handlu zagranicznego. Porównanie gospodarki Uzbekistanu z innymi krajami śródlądowymi Azji Centralnej wskazuje na jej wyraźniejszą i bardziej stabilną poprawę w analizowanym okresie. Można stwierdzić, że reformy instytucyjne i logistyczne mogły mieć pozytywny wpływ na ten wzrost. Chociaż dostępne dane nie pozwalają na ustalenie ścisłej zależności przyczynowej, zgodność momentu reform z obserwowanymi trendami potwierdza wnioski teoretyczne dotyczące krajów śródlądowych. Wnioski podkreślają znaczenie skoordynowanej polityki, inwestycji infrastrukturalnych, cyfryzacji oraz współpracy regionalnej dla poprawy efektywności logistycznej i integracji handlowej gospodarek pozbawionych dostępu do morza.