Decyzje zarządcze i strategia adaptacyjna Instytutu Lotnictwa w Rydze (Łotwa) w zmiennym, niepewnym, złożonym i niejednoznacznym świecie (VUCA)

Abstrakt

Proces podejmowania decyzji zarządczych w instytucjach szkolnictwa wyższego odbywa się obecnie w kontekście środowiska VUCA – charakteryzującego się zmiennością, niepewnością, złożonością i niejednoznacznością – co kształtuje unikalne ramy dla współczesnych realiów organizacyjnych i społeczno-kulturowych. Artykuł przedstawia analizę przypadku Instytutu Lotnictwa w Rydze (RAI), prywatnego uniwersytetu na Łotwie, koncentrując się na wpływie otoczenia zewnętrznego oraz na rozwoju adaptacyjnej strategii zarządzania. Istotne jest, że przypadek ten nie jest izolowanym problemem jednej instytucji, lecz stanowi modelowy scenariusz ilustrujący systemowe wyzwania, przed którymi stoją uczelnie w świecie VUCA, takie jak: niejasne regulacje wewnętrzne, brak trwałych procedur oraz wysoki poziom niepewności zewnętrznej (Bennett & Lemoine, 2014).

Do uzyskania kompleksowego i obiektywnego obrazu aktualnego otoczenia zewnętrznego oraz identyfikacji kluczowych wyzwań i możliwości adaptacji instytucjonalnej zastosowano podejście metod mieszanych. Analiza opiera się na koncepcji ograniczonej racjonalności, "modelu kosza na śmieci", podejściach do rozdziału władzy i wpływów oraz ekonomii behawioralnej z uwzględnieniem awersji do ryzyka. Zidentyfikowano kluczowe wąskie gardła i problemy zarządcze, w tym niejasną odpowiedzialność interesariuszy, wykluczanie niektórych aktorów z procesu decyzyjnego, ograniczone doświadczenie w sytuacjach niestandardowych oraz niejednoznaczne procedury organizacyjne.

W badaniu zastosowano metody mieszane, obejmujące oceny ekspertów siedmiu członków zespołu zarządzającego RAI oraz analizę treści czynników zewnętrznych – demograficznych, ekonomicznych, regulacyjnych i globalnych trendów edukacyjnych. Wyniki wskazują na umiarkowanie wysoki poziom niepewności i niejednoznaczności, podkreślając potrzebę elastycznych modeli zarządzania. W artykule zaproponowano zestaw strategii mających na celu zmniejszenie niepewności zarządczej i poprawę jakości decyzji: dekompozycję problemów, zastosowanie technik analizy sytuacji złożonych, zwiększenie zaangażowania interesariuszy, zarządzanie przepływami informacji oraz zapobieganie myśleniu grupowemu. Badanie przyczynia się do rozwoju teorii i praktyki zarządzania w warunkach VUCA, oferując narzędzia do budowania dojrzałych strategii adaptacyjnych dla łotewskiego sektora szkolnictwa wyższego.