Problems of Economics and Law

Chatboty w personifikacji marki – budowanie relacji z konsumentami w podejściu Agile

Anna Surówka — 2025-05-05

W obliczu wysokiej dynamiki rynku i zmieniających się oczekiwań konsumentów przedsiębiorstwa są zmuszone do nieustannego dostosowywania swoich strategii marketingowych, aby skutecznie budować i utrzymywać długotrwałe relacje z klientami. W tym kontekście coraz większą rolę odgrywa podejście Agile marketing, które zakłada elastyczność, iteracyjność oraz szybkie reagowanie na zmieniające się warunki rynkowe. Jednym z narzędzi wspierających tę metodykę są chatboty, które nie tylko automatyzują interakcje z klientami, ale także przyczyniają się do budowania spersonalizowanego i angażującego doświadczenia użytkownika.

Celem niniejszego opracowania jest analiza wpływu chatbotów na proces personifikacji marki w kontekście podejścia Agile. Jak wskazuje dyskurs naukowy, chatboty, wykorzystujące sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe, umożliwiają markom prowadzenie interakcji w czasie rzeczywistym, dostosowując komunikaty do indywidualnych potrzeb odbiorców. Dzięki temu wzmacniają one proces personifikacji marki, nadając jej bardziej „ludzkie” cechy, takie jak responsywność, autentyczność czy zdolność do zrozumienia potrzeb klientów. Wpisuje się to w założenia Agile marketing, które podkreślają znaczenie ciągłego testowania, dostosowywania komunikacji oraz optymalizacji działań marketingowych na podstawie rzeczywistych danych i reakcji odbiorców.

Rozważania przedstawione w pracy są oparte na metodzie analizy literatury i przyczyniają się do pogłębienia dyskusji naukowej na temat personifikacji marek, budowania relacji marki z konsumentami, roli zaawansowanych technologii w strategiach komunikacyjnych firm oraz zastosowania metodyki Agile w marketingu. Zgromadzone wnioski mogą wspierać efektywne zarządzanie marką w erze cyfrowej.

Wpływ wahań lokalnego kursu walutowego i cen surowców na bilans handlowy krajów ECOWAS

Arkadiusz Chaim — 2025-08-22

Artykuł stanowi próbę zidentyfikowania wpływu deprecjacji lokalnej waluty oraz wzrostu cen wybranych surowców na bilans handlowy w obrębie Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS). Do tego celu zastosowano metodę regresji wielorakiej z opóźnieniami, w której zostały ujęte zmienne ilościowe oraz zerojedynkowe. Skonstruowany został zarówno model zbiorczy, jak modele wyodrębnione dla wybranych krajów należących obecnie bądź w przeszłości do ECOWAS. Do dwuetapowego wyboru zmiennych wykorzystano analizę grafów, natomiast modele zostały zweryfikowane pod kątem spełnienia założeń regresji liniowej. Rezultaty badania wykazały, że zmiany cen surowców w większym stopniu przekładają się na bilans handlowy niż wahania kursu walutowego, lecz obie te zależności mają charakter ujemnej korelacji. Negatywny wpływ tych czynników na bilans handlowy jest związany z wyższymi kosztami importu, a dodatkowo niekorzystna dla krajów ECOWAS struktura towarowa handlu. Nie stwierdzono występowania istotnych różnic w tym zakresie między obecnymi a byłymi członkami ugrupowania. Wskazuje to na ograniczone znaczenie czynników ekonomicznych w powstaniu Sojuszu Państw Sahelu, alternatywnej do ECOWAS regionalnej organizacji handlowej.

Wydatki społeczne państw Unii Europejskiej

Jarosław Mikołajczyk — 2025-10-20

Cel: W artykule zaprezentowano wyniki badań, których celem była identyfikacja występowania zbieżności pomiędzy potrzebami społecznymi i możliwościami państw Unii Europejskiej a realizowanymi wydatkami społecznymi. Celem szczegółowym było ustalenie rankingu państw Unii Europejskiej pod względem wysokości środków przeznaczanych przez poszczególne kraje na cele społeczne oraz miejsca Polski w tym rankingu.

Materiał i metody: Materiał badawczy pozyskano ze stron internetowych Głównego Urzędu Statystycznego oraz Eurostatu. Obliczono współczynniki korelacji liniowej pomiędzy wysokością wydatków na cele społeczne a wskaźnikiem zagrożenia ubóstwem, pomiędzy wysokością wydatków na cele społeczne a wysokością PKB per capita w PPS oraz pomiędzy wysokością PKB a udziałem wydatków społecznych w PKB i między wysokością wskaźnika zagrożenia ubóstwem a udziałem wydatków społecznych w PKB. Przeprowadzono grupowanie państw UE w oparciu o podobieństwo ich profili korelacyjnych przy zastosowaniu analizy skupień.

Wyniki i wnioski: Wydatki społeczne państw Unii Europejskiej w badanych okresie były silnie zróżnicowane. Najwyższe wydatki w przeliczeniu na mieszkańca odnotowano w Luksemburgu, a najniższe w Bułgarii. Wyraźnie w tym zakresie widoczny był poddział na państwa bogatsze – stare kraje członkowskie Unii Europejskiej – i mniej zamożne, obejmujące kraje Europy Środkowej i Wschodniej. W Polsce wydatki na cele społeczne były kwotowo jednymi z niższych. Realizowane wydatki wykazywały duży związek z prężnością gospodarki, mierzoną wysokością produktu krajowego brutto (współczynnik korelacji 0,78) i niski związek z potrzebami społecznymi, mierzonymi wskaźnikiem zagrożenia ubóstwem (współczynnik korelacji −0,27), co wskazuje na większe znaczenie możliwości poszczególnych państw do realizacji wydatków socjalnych, niż samych potrzeb społecznych.

Rola inteligencji emocjonalnej w szkolnictwie wyższym – empiryczne badanie wyników studentów kierunku biznesowego

Sebastian Kubala — 2025-12-31

Niniejszy artykuł bada znaczenie inteligencji emocjonalnej w szkolnictwie wyższym, analizując jej kluczowe kompetencje oraz rolę w procesach edukacyjnych. W kontekście szybkiego rozwoju technologicznego i transformacji rynku pracy inteligencja emocjonalna staje się coraz bardziej ceniona w zawodach, które nie mogą być łatwo zautomatyzowane. Badanie przedstawia empiryczne analizy przeprowadzone wśród 41 studentów pierwszego i drugiego roku kierunku Strategie Rozwoju Biznesu na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Wykorzystując standaryzowany kwestionariusz TEIQue-SF, badanie analizowało poziom inteligencji emocjonalnej oraz jej związek z wynikami akademickimi w podziale na płeć i rok studiów. Analiza statystyczna obejmowała testy normalności (Shapiro-Wilk), testy jednorodności wariancji (Bartlett), ANOVA oraz analizę korelacji Pearsona. Wyniki wskazują brak statystycznie istotnych różnic w poziomie inteligencji emocjonalnej między płciami oraz latami studiów, oraz słabą pozytywną korelację między inteligencją emocjonalną a średnią ocen. Rezultaty podkreślają potencjał rozwoju kompetencji emocjonalnych jako elementu wspierającego efektywność nauczania i uczenia się. Badanie rekomenduje systematyczne włączenie programów rozwoju inteligencji emocjonalnej do programów studiów wyższych oraz sugeruje przyszłe kierunki badań, w tym badania longitudinalne i podejścia mieszane w celu lepszego zrozumienia wpływu inteligencji emocjonalnej na sukces akademicki.

Rosnąca konkurencyjność linii lotniczych na europejskim rynku przewozów pasażerskich

Marcin Stanuch — 2025-12-31

Celem artykułu jest analiza rosnącej konkurencyjności linii lotniczych na europejskim rynku przewozów pasażerskich na przykładzie trzech przedsiębiorstw: Turkish Airlines, TUI Group i Ryanair Holdings. Podjęto próbę określenia poprawy konkurencyjności linii lotniczych na europejskim rynku przewozów pasażerskich poprzez porównawczą analizę ekonomiczną wiodących przewoźników. Rosnąca presja finansowa, nierówne otoczenie regulacyjne i wysiłki na rzecz odbudowy po pandemii sprawiają, że europejskie linie lotnicze stoją w obliczu poważnych wyzwań. Przeprowadzone przez autorów badania identyfikują kluczowe wskaźniki efektywności oraz oceniają różnice strukturalne i zarządcze między głównymi graczami na rynku. Do oceny konkurencyjności zastosowano metodę TOPSIS, która pozwala na jednoczesne uwzględnienie kryteriów korzystnych i niekorzystnych dla badanych podmiotów. Badania pokazują, że efektywność floty, struktura hubów, produktywność pracowników i jakość obsługi klienta znacząco wpływają na konkurencyjność linii lotniczych.

Czynniki wpływające na zadowolenie klienta w bankowości internetowej

Charithra Dias — 2026-01-22

W artykule przedstawiono wpływ różnych czynników na satysfakcję klientów bankowości internetowej, ze szczególnym uwzględnieniem banku Pan Asia Bank na Sri Lance. W erze charakteryzującej się transformacją cyfrową zrozumienie znaczenia zadowolenia klientów w prowadzonej działalności stało się kluczowe dla instytucji finansowych dążących do zwiększenia swojej przewagi konkurencyjnej. Celem podjętych badań była identyfikacja kluczowych zmiennych niezależnych wpływających na satysfakcję klientów, ze szczególnym naciskiem na subiektywnie postrzeganą użyteczność, łatwość użytkowania, względną przewagę oraz kompatybilność. Zastosowano ilościową metodologię badawczą, do badań wykorzystano ustrukturyzowany kwestionariusz, który został przesłany do 120 użytkowników bankowości internetowej. Próba miała charakter losowy. Zastosowana metoda umożliwiła skuteczne zebranie danych odzwierciedlających rzeczywiste doświadczenia i sposób postrzegania banku przez użytkowników. Zebrane dane zostały poddane analizie z wykorzystaniem oprogramowania IBM SPSS, przy użyciu statystyki opisowej oraz analizy korelacji Pearsona, aby określić zależności pomiędzy zidentyfikowanymi zmiennymi. Wyniki wskazują na silne dodatnie korelacje między satysfakcją klientów a wszystkimi czterema zmiennymi niezależnymi, przy czym postrzegana użyteczność wykazała najsilniejszy związek. Otrzymane wyniki wskazują, że instytucje finansowe powinny priorytetowo traktować rozwój usług bankowości internetowej, co umożliwi podniesienie poziomu zadowolenia klientów. Skupienie się na tych kluczowych determinantach pozwala na tworzenie strategicznych, opartych na danych udoskonaleń platform bankowości internetowej, a w rezultacie toruje drogę do rozwiązań odpowiadających oczekiwaniom klientów. Wyniki badań wnoszą istotny wkład do istniejącej literatury na temat bankowości internetowej, potwierdzając znaczenie badanych czynników w unikatowym kontekście Sri Lanki.

Identyfikacja ograniczeń logistycznych i łańcucha dostaw w krajach śródlądowych na przykładzie Uzbekistanu (2016–2023)

Agnieszka Drzewiej — 2026-02-10

Rozwijające się kraje śródlądowe zmagają się z utrzymującymi się wyzwaniami logistycznymi i w łańcuchach dostaw wynikającymi z braku dostępu do portów morskich oraz zależności od tranzytu przez państwa sąsiednie. Ograniczenia te prowadzą do wysokich kosztów transportu, długiego czasu tranzytu oraz złożonych procedur regulacyjnych, co utrudnia integrację z regionalnymi i globalnymi łańcuchami wartości. Celem artykułu jest ocena, czy okres reform w Uzbekistanie po 2016 roku zbiega się z mierzalnymi zmianami w zakresie efektywności logistyki i otwartości handlu, a także porównanie tych zmian z wybranymi gospodarkami śródlądowymi w Azji Środkowej. Artykuł przedstawia główne bariery geograficzne, infrastrukturalne i instytucjonalne opisane w literaturze oraz omawia wskazywane w niej kierunki działań, takie jak integracja regionalna, rozwój transportu multimodalnego, cyfryzacja procedur celnych i reformy instytucjonalne. Studium przypadku Uzbekistanu pokazuje, jak reforma logistyczna po 2016 roku wpłynęła na poprawę warunków handlowych. W analizie zastosowano opisowe podejście oparte na wskaźnikach Banku Światowego, obejmujące Zmienny Indeks Efektywności Logistycznej (LPI) oraz wskaźnik otwartości handlowej (eksport oraz import jako % PKB). Porównano zmiany w czasie oraz na tle innych państw Azji Centralnej pozbawionych dostępu do morza. Wyniki wskazują na wyraźną poprawę LPI i trwały wzrost otwartości handlowej Uzbekistanu po reformach, bardziej stabilny niż w krajach sąsiednich. Jednocześnie otwartość handlowa zwiększyła się, wskazując na porównywalne pozytywne tendencje w integracji handlu zagranicznego. Porównanie gospodarki Uzbekistanu z innymi krajami śródlądowymi Azji Centralnej wskazuje na jej wyraźniejszą i bardziej stabilną poprawę w analizowanym okresie. Można stwierdzić, że reformy instytucyjne i logistyczne mogły mieć pozytywny wpływ na ten wzrost. Chociaż dostępne dane nie pozwalają na ustalenie ścisłej zależności przyczynowej, zgodność momentu reform z obserwowanymi trendami potwierdza wnioski teoretyczne dotyczące krajów śródlądowych. Wnioski podkreślają znaczenie skoordynowanej polityki, inwestycji infrastrukturalnych, cyfryzacji oraz współpracy regionalnej dla poprawy efektywności logistycznej i integracji handlowej gospodarek pozbawionych dostępu do morza.

Kierunek studiów jako czynnik różnicujący praktyki finansowe studentów

Anna Surówka — 2026-02-27

Okres studiów stanowi ważny etap w rozwoju kompetencji ekonomicznych młodych dorosłych, w którym podejmowane decyzje finansowe wpływają zarówno na bieżące funkcjonowanie, jak i na przyszłe postawy wobec gospodarowania zasobami. Kierunek studiów, jako element kształtujący wiedzę, umiejętności i perspektywy zawodowe, może istotnie różnicować codzienne praktyki finansowe studentów.
Celem niniejszego badania była weryfikacja różnic pomiędzy kierunkiem studiów a codziennymi praktykami finansowymi studentów. W analizie uwzględniono poziom budżetu, źródła dochodu, wysokość oszczędności oraz cele wydatkowe. Badanie przeprowadzono w maju i czerwcu 2025 roku wśród studentów trzech uczelni wyższych w Polsce, wykorzystując autorski kwestionariusz ankiety online oraz metody analizy ilościowej z elementami wizualizacji statystycznej.
Uzyskane wyniki pozwoliły zidentyfikować istotne różnice w zachowaniach finansowych między grupami studentów, wskazując m.in. na specyficzne wzorce gospodarowania budżetem i odmienny poziom niezależności ekonomicznej. Wnioski płynące z badania wnoszą wartość zarówno do dyskursu akademickiego w obszarze edukacji ekonomicznej, jak i do praktyki, ponieważ mogą stanowić punkt wyjścia do projektowania działań wspierających rozwój kompetencji finansowych młodych dorosłych.

Wpływ sztucznej inteligencji na zachowania konsumentów — studium przypadku uzbeckich marek e-commerce

Karina Galikhanova — 2026-03-24

W artykule poddano analizie wpływ sztucznej inteligencji (AI) wykorzystywanej przez uzbeckie marki e-commerce na zachowania konsumentów. Stosując metodę ilościową, zgromadzono dane ankietowe od kupujących online w Uzbekistanie i zbadano zależności za pomocą modelowania równań strukturalnych (ang. structural equation modeling – SEM). Zebrano Celem autorów było uzyskanie co najmniej 100 odpowiedzi na pytania ankiety, jednak po odrzuceniu kwestionariuszy niekompletnych do dalszej analizy przyjęto 80 ankiet. Przyjęty model ocenia wpływ trzech funkcji związanych ze sztuczną inteligencją: personalizację opartą na AI, obsługę klienta wspomaganą AI (chatboty) oraz marketing ukierunkowany oparty na AI, na kluczowe wyniki klientów (podejmowanie decyzji zakupowych, satysfakcję i lojalność). Wyniki wskazują, że personalizacja oparta na AI i obsługa klienta wspomagana sztuczną inteligencją mają statystycznie istotny, pozytywny wpływ na analizowane zmienne, podczas gdy marketing ukierunkowany nie wykazuje znaczącego wpływu na handel elektroniczny w Uzbekistanie. Uzyskane wyniki są ważne dla niedostatecznie jeszcze zbadanego, rozwijającego się rynku i oferują praktyczne implikacje dla firm e-commerce, dążących do zatrzymania klientów i poprawy jakości obsługi, zgodnie ze strategią transformacji cyfrowej Uzbekistanu: „Cyfrowy Uzbekistan – 2030”. W artykule przedstawiono także ograniczenia przeprowadzonych badań i kierunki przyszłych analiz.

Decyzje zarządcze i strategia adaptacyjna Instytutu Lotnictwa w Rydze (Łotwa) w zmiennym, niepewnym, złożonym i niejednoznacznym świecie (VUCA)

Konstantīns Savenkovs — 2026-03-23

Proces podejmowania decyzji zarządczych w instytucjach szkolnictwa wyższego odbywa się obecnie w kontekście środowiska VUCA – charakteryzującego się zmiennością, niepewnością, złożonością i niejednoznacznością – co kształtuje unikalne ramy dla współczesnych realiów organizacyjnych i społeczno-kulturowych. Artykuł przedstawia analizę przypadku Instytutu Lotnictwa w Rydze (RAI), prywatnego uniwersytetu na Łotwie, koncentrując się na wpływie otoczenia zewnętrznego oraz na rozwoju adaptacyjnej strategii zarządzania. Istotne jest, że przypadek ten nie jest izolowanym problemem jednej instytucji, lecz stanowi modelowy scenariusz ilustrujący systemowe wyzwania, przed którymi stoją uczelnie w świecie VUCA, takie jak: niejasne regulacje wewnętrzne, brak trwałych procedur oraz wysoki poziom niepewności zewnętrznej (Bennett & Lemoine, 2014).

Do uzyskania kompleksowego i obiektywnego obrazu aktualnego otoczenia zewnętrznego oraz identyfikacji kluczowych wyzwań i możliwości adaptacji instytucjonalnej zastosowano podejście metod mieszanych. Analiza opiera się na koncepcji ograniczonej racjonalności, "modelu kosza na śmieci", podejściach do rozdziału władzy i wpływów oraz ekonomii behawioralnej z uwzględnieniem awersji do ryzyka. Zidentyfikowano kluczowe wąskie gardła i problemy zarządcze, w tym niejasną odpowiedzialność interesariuszy, wykluczanie niektórych aktorów z procesu decyzyjnego, ograniczone doświadczenie w sytuacjach niestandardowych oraz niejednoznaczne procedury organizacyjne.

W badaniu zastosowano metody mieszane, obejmujące oceny ekspertów siedmiu członków zespołu zarządzającego RAI oraz analizę treści czynników zewnętrznych – demograficznych, ekonomicznych, regulacyjnych i globalnych trendów edukacyjnych. Wyniki wskazują na umiarkowanie wysoki poziom niepewności i niejednoznaczności, podkreślając potrzebę elastycznych modeli zarządzania. W artykule zaproponowano zestaw strategii mających na celu zmniejszenie niepewności zarządczej i poprawę jakości decyzji: dekompozycję problemów, zastosowanie technik analizy sytuacji złożonych, zwiększenie zaangażowania interesariuszy, zarządzanie przepływami informacji oraz zapobieganie myśleniu grupowemu. Badanie przyczynia się do rozwoju teorii i praktyki zarządzania w warunkach VUCA, oferując narzędzia do budowania dojrzałych strategii adaptacyjnych dla łotewskiego sektora szkolnictwa wyższego.