Dynamika zmian i dymorfizm płciowy siły dynamometrycznej ręki silniejszej na podstawie krakowskich badań ciągłych
DOI:
https://doi.org/10.55225/hppa.690Słowa kluczowe:
siła dynamometryczna, cechy somatyczne, kobiety, mężczyźni, dymorfizm płciowy, badanie longitudinalneAbstrakt
Celem pracy była analiza 18-letnich zmian siły chwytu ręki dominującej oraz ocena dymorfizmu płciowego tej cechy w grupie uczestników Krakowskich Badań Ciągłych (KGLS), urodzonych w latach 1970–1972. Badania przeprowadzono dwukrotnie – w 2004 roku (wiek 32–34 lata) i w 2022 roku (wiek 50–52 lata) – w grupie 84 osób (35 kobiet i 49 mężczyzn).
Siłę chwytu dłoni mierzono za pomocą dynamometru JAMAR, a równocześnie dokonano pomiarów podstawowych cech somatycznych: wysokości, masy ciała, BMI oraz obwodów kończyn górnych. Wielkość dymorfizmu płciowego określono wskaźnikiem Mollisona.
Wyniki wykazały istotny spadek średniej siły chwytu w okresie 18 lat – o blisko 3kG u kobiet i o ponad 4kG u mężczyzn – przy jednoczesnym zwiększeniu masy ciała i BMI w obu grupach. Stwierdzono wysoką stabilność indywidualnych różnic w sile chwytu (r ≈ 0,65), co oznacza, że osoby silniejsze w wieku 32 lat pozostają relatywnie silniejsze również w wieku 50 lat. Dymorfizm płciowy, choć nadal wyraźny, uległ nieznacznemu osłabieniu. U kobiet w wieku 50 lat najlepszym korelatem siły chwytu był obwód przedramienia, a u mężczyzn – wysokość ciała.
Uzyskane wyniki potwierdzają, że siła chwytu ręki jest stabilnym wskaźnikiem potencjału siłowego w dorosłości, a jej spadek stanowi naturalny element procesu starzenia. Zależności między siłą a cechami somatycznymi zmieniają się z wiekiem i wykazują odmienny charakter u kobiet i mężczyzn.
Pobrania
Bibliografia
Tomkinson GR, Lang JJ, Rubín L, et al. International norms for adult handgrip strength: A systematic review of data on 2.4 million adults aged 20 to 100+ years from 69 countries and regions. J Sport Health Sci. 2025;14:101014. doi: 10.1016/j.jshs.2024.101014.
Zaciorski WM. 1970. Kształcenie cech motorycznych sportowca [= Developing Motor Characteristics of Athletes]. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka; 1970.
Ljach W. Kształtowanie zdolności motorycznych dzieci i młodzieży [= Developing Motor Skills in Children and Adolescents]. Warszawa: Centralny Ośrodek Sportu; 2003.
Raczek J. Antropomotoryka. Teoria motoryczności człowieka w zarysie [= An Outline of Human Motor Theory]. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2010.
Trzaskoma Ł, Trzaskoma Z. Kompleksowe zwiększanie siły mięśniowej sportowców [= Complex Muscle Strength Increase Among Athletes]. Warszawa: Instytut Sportu PIB; 2021.
Ważny Z. 1992. Siła mięśniowa. Charakterystyka siły mięśniowej. Trening. [= Muscle strength. Muscle strength characteristics. Training]. In: Ulatowski T, editor. Teoria sportu. T. 1. Warszawa : Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki; 1992.
Bacik B, Zając A, Wilk M, Poprzęcki S, Rzepka R, Mikołajec K, Nowak K. Współczesny trening siły mięśniowej [= Modern Muscle Strength Training]. Katowice: Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki; 2010.
Osiński W. Zagadnienia motoryczności człowieka [= Issues of Human Motor Skills]. Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego; 1991.
Pette D, Staron RS. Myosin isoforms, muscle fiber types, and transitions. Microsc Res Tech. 2000;50(6):500-509. doi: 10.1002/1097-0029(20000915)50:6<500::AID-JEMT7>3.0.CO;2-7.
Malina RM, Bouchard C, Bar-Or O. Growth, Maturation and Physical Activity. 2nd ed. Champaign, IL: Human Kinetics; 2004.
Faigenbaum AD, Myer GD. Resistance training among young athletes: Safety, efficacy and injury prevention effects. Br J Sports Med. 2010;44(1):56-63. doi: 10.1136/bjsm.2009.068098.
Bompa TO, Buzzichelli CA. Periodyzacja treningu siłowego w sporcie [= Periodization of strength training in sports]. Łódź: Wydawnictwo Galaktyka; 2022.
Phillips SM. 2012. Dietary protein requirements and adaptive advantages in athletes. Br J Nutr. 2012;108(Suppl 2):S158-167. doi: 10.1017/S0007114512002516. 2012.
Kraemer WJ, Ratamess NA. Hormonal responses and adaptations to resistance exercise and training. Sports Med. 2005;35(4):339-361, doi: 10.2165/00007256-200535040-00004.
Orzech J. Monografia treningu siły mięśniowej. T. 1: Podstawy treningu siły mięśniowej [= Monograph on Muscle Strength Training. Vol. 1: Basics of Muscle Strength Training]. Tarnów: Wydawnictwo Sport i Rehabilitacja; 1998.
Ważny Z. Leksykon treningu sportowego [= Sports Training Lexicon]. Warszawa: Wydawnictwo AWF; 1994.
World Medical Association. WMA Declaration of Helsinki—ethical principles for medical research involving human participants. https://www.wma.net/policies-post/wma-declaration-of-helsinki/. Published 2024. Accessed September 10, 2025.
Zasadzka E, Strzesak D, Poterska A, Trzmiel T, Pawlaczyk M. Siła uścisku ręki u osób po 65 roku życia [= Hand grip strength in people over 65 years old] Geriatria. 2017;11:117-122. https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2017/10/Geriatria_2_2017_4.pdf. Accessed May 31, 2025.
Drozdowski Z. Antropometria w wychowaniu fizycznym [= Anthropometry in Physical Education]. Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego; 1992.
Tejszersa D, Świtoński E, Gzik M, editors. Biomechanika narządu ruchu człowieka [= Biomechanics of the Human Musculoskeletal System]. Gliwice–Radom: Katedra Mechaniki Stosowanej, Wydział Mechaniczno-Technologiczny, Politechnika Śląska; Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji – PIB; 2011.
Lang JJ, Prince SA, Merucci K, et al. Cardiorespiratory fitness is a strong and consistent predictor of morbidity and mortality among adults: An overview of meta-analyses representing over 20.9 million observations from 199 unique cohort studies. Br J Sports Med. 2024;58(10):556–566. doi: 10.1136/bjsports-2023-107849.
García-Hermoso A, Cavero-Redondo I, Ramírez-Vélez R, et al. Muscular strength as a predictor of all-cause mortality in an apparently healthy population: A systematic review and meta-analysis of data from approximately 2 million men and women. Arch Phys Med Rehabil. 2018;99(10):2100–2113. doi: 10.1016/j.apmr.2018.01.008.
Dębski S, Błażejewski G, Mucha D, Mucha F. 2021. Effectiveness of comprehensive physiotherapy in the postoperative treatment of fracture of the distal epiphysis on the radius and ulna. Promocja Zdrowia i Ekologia. 2021;6:42-50.
Liguori G, editor. ACSM’s guidelines for exercise testing and prescription. 11th ed. Philadelphia : Lippincott Williams & Wilkins; 2021.
Suetta C, Haddock B, Alcazar J, et al. The Copenhagen Sarcopenia Study: Lean mass, strength, power, and physical function in a Danish cohort aged 20–93 years. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2019;10(6):1316-1329. doi: 10.1002/jcsm.12477.
Czajka K, Fugiel J, Posłuszny P, Sławińska-Ochla T. Motoryczność człowieka. Podstawowe zagadnienia z antropomotoryki [= Human Motor Skills. Basic Issues of Anthropomotorics]. Wrocław: MedPharm Polska; 2023.
International Institute for Applied Systems Analysis. https://iiasa.ac.at/. Published 2025. Accessed May 31, 2025.
Vaishya R, Misra A, Vaish A, Ursino N, D’Ambrosi R. Hand grip strength as a proposed new vital sign of health: A narrative review of evidences. J Health Popul Nutr. 2024;4(1):7. doi: 10.1186/s41043-024-00500-y.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Katarzyna Żuchowska, Ryszard Żarów

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.